Χρόνος ανάγνωσης: 5 λεπτά
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Μπορούν τα πλήρη γαλακτοκομικά να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής χωρίς να αυξάνουν το βάρος, το σωματικό λίπος, το σάκχαρο ή τη χοληστερόλη; Αυτό εξέτασαν ερευνητές σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη διάρκειας 12 εβδομάδων, στην οποία συμμετείχαν 74 υπέρβαροι ή παχύσαρκοι ενήλικες ηλικίας 25–60 ετών.
Οι συμμετέχοντες ακολούθησαν διαφορετικές διατροφικές οδηγίες, βασισμένες στον Οδηγό Διατροφής του Καναδά (Canada’s Food Guide). Ορισμένοι κατανάλωναν μία ή λιγότερες μερίδες γαλακτοκομικών με χαμηλότερα λιπαρά, ενώ άλλοι τρεις ημερήσιες μερίδες πλήρων γαλακτοκομικών. Στις ομάδες που κατανάλωναν πλήρη γαλακτοκομικά δεν παρατηρήθηκε επιδείνωση του σωματικού λίπους, του σακχάρου ή της χοληστερόλης. Παράλληλα, αυξήθηκε η πρόσληψη πρωτεΐνης και ασβεστίου.
Ωστόσο, η μελέτη διήρκεσε μόλις 12 εβδομάδες. Επομένως, δεν μπορεί να δείξει ποιες θα ήταν οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις της κατανάλωσης πλήρων γαλακτοκομικών.
ΒΑΣΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
- Τρεις ημερήσιες μερίδες πλήρων γαλακτοκομικών δεν αύξησαν το σωματικό λίπος, το σάκχαρο νηστείας, την HbA1c ή τη χοληστερόλη.
- Το βάρος μειώθηκε κατά 0,69 kg στην ομάδα που κατανάλωνε μία ή λιγότερες μερίδες γαλακτοκομικών με χαμηλότερα λιπαρά και ακολουθούσε περιορισμό θερμίδων. Αντίθετα, αυξήθηκε κατά 0,35 kg στην ομάδα που κατανάλωνε τρεις μερίδες πλήρων γαλακτοκομικών με στόχο την αντικατάσταση θερμίδων.
- Τα τριγλυκερίδια αυξήθηκαν προσωρινά την 4η εβδομάδα, αλλά επέστρεψαν στα αρχικά επίπεδα την 12η εβδομάδα.
- Η κατανάλωση πλήρων γαλακτοκομικών αύξησε την πρόσληψη ασβεστίου και πρωτεΐνης.
- Όλες οι διατροφικές παρεμβάσεις βασίστηκαν στον Οδηγό Διατροφής του Καναδά.
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Στη μελέτη συμμετείχαν 74 άτομα ηλικίας 25–60 ετών με δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) 25–34,9, δηλαδή άτομα με υπέρβαρο ή παχυσαρκία. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες και ακολούθησαν διαφορετικές διατροφικές οδηγίες για 12 εβδομάδες.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν το βάρος και τη σύσταση του σώματος, καθώς και διάφορους δείκτες στο αίμα, όπως τη χοληστερόλη, τη γλυκόζη και τα τριγλυκερίδια. Παράλληλα, καταγράφηκε η διατροφική πρόσληψη.
Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τους Dairy Farmers of Canada, Agriculture and Agri-Food Canada και Mitacs. Δεν αναφέρθηκαν συγκρούσεις συμφερόντων ή περιορισμοί στη δημοσίευση των αποτελεσμάτων από τους χρηματοδότες.
ΤΙ ΒΡΗΚΑΝ-ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΑΝ ΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ
Μικρές αλλαγές στο βάρος
Το βάρος μεταβλήθηκε σχετικά λίγο στις τρεις ομάδες.
Η ομάδα που κατανάλωνε μία ή λιγότερες μερίδες γαλακτοκομικών με χαμηλότερα λιπαρά και ακολουθούσε περιορισμό θερμίδων έχασε κατά μέσο όρο 0,69 kg. Η ομάδα που κατανάλωνε τρεις μερίδες πλήρων γαλακτοκομικών με αντικατάσταση θερμίδων αύξησε το βάρος της κατά 0,35 kg. Η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων ήταν σημαντική.
Στην ομάδα που κατανάλωνε τρεις μερίδες πλήρων γαλακτοκομικών χωρίς περιορισμό θερμίδων, το βάρος αυξήθηκε κατά 0,14 kg, χωρίς σημαντική διαφορά σε σχέση με τις άλλες ομάδες.
Παρόμοιο ήταν το πρότυπο και για τον δείκτη μάζας σώματος.
Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ομάδα που υποτίθεται ότι θα διατηρούσε σταθερή την ενεργειακή της πρόσληψη δεν το πέτυχε πλήρως. Την 8η εβδομάδα, τα μέλη της ανέφεραν ότι κατανάλωναν περίπου 432 kcal περισσότερες την ημέρα σε σχέση με την αρχική τους πρόσληψη. Στην ομάδα με τα λιγότερα γαλακτοκομικά, η αντίστοιχη πρόσληψη ήταν περίπου 250 kcal χαμηλότερη.
Άλλες μετρήσεις του σώματος, όπως η περίμετρος της μέσης, το ποσοστό σωματικού λίπους, η άλιπη μάζα και ο μεταβολικός ρυθμός ηρεμίας, δεν παρουσίασαν σημαντικές αλλαγές.
Η χοληστερόλη και το σάκχαρο παρέμειναν σταθερά
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν ότι η κατανάλωση πλήρων γαλακτοκομικών δεν συνοδεύτηκε από αύξηση της χοληστερόλης.
Η ολική χοληστερόλη, η LDL («κακή» χοληστερόλη), η HDL («καλή» χοληστερόλη) και η non-HDL χοληστερόλη δεν παρουσίασαν σημαντικές αλλαγές ούτε διέφεραν μεταξύ των ομάδων.
Το ίδιο συνέβη και με τη γλυκόζη νηστείας και την HbA1c. Η HbA1c αποτελεί έναν δείκτη που αποτυπώνει τη γλυκόζη του αίματος σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Τα τριγλυκερίδια, ένας ακόμη τύπος λίπους που κυκλοφορεί στο αίμα, αυξήθηκαν κατά 0,16 mmol/L την 4η εβδομάδα σε όλες τις ομάδες. Μέχρι την 12η εβδομάδα, όμως, είχαν επιστρέψει στα αρχικά επίπεδα.
Η συστολική αρτηριακή πίεση μειώθηκε κατά 2,72 mmHg στην ομάδα που κατανάλωνε πλήρη γαλακτοκομικά χωρίς περιορισμό θερμίδων και κατά 4,25 mmHg στην ομάδα με λιγότερα γαλακτοκομικά και περιορισμό θερμίδων. Ωστόσο, οι αλλαγές αυτές δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των ομάδων. Η διαστολική πίεση δεν άλλαξε.
Έτσι, σύμφωνα με τις μετρήσεις της μελέτης, τρεις ημερήσιες μερίδες πλήρων γαλακτοκομικών δεν επιδείνωσαν τους συγκεκριμένους δείκτες αίματος ή τη σύσταση του σώματος μέσα στις 12 εβδομάδες.
Περισσότερο ασβέστιο και πρωτεΐνη
Η κατανάλωση περισσότερων γαλακτοκομικών συνοδεύτηκε από υψηλότερη πρόσληψη ορισμένων θρεπτικών συστατικών.
Την 8η εβδομάδα, η πρόσληψη πρωτεΐνης αυξήθηκε κατά περίπου 35 g την ημέρα στην ομάδα που κατανάλωνε τρεις μερίδες πλήρων γαλακτοκομικών με αντικατάσταση θερμίδων.
Η πρόσληψη ασβεστίου αυξήθηκε κατά 296 mg την ημέρα στην ίδια ομάδα και κατά περίπου 759 mg την ημέρα στην ομάδα που κατανάλωνε τρεις μερίδες πλήρων γαλακτοκομικών χωρίς περιορισμό θερμίδων.
Κατά μέσο όρο, η ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου ήταν περίπου 1.100 mg στην ομάδα με αντικατάσταση θερμίδων και 1.121 mg στην ομάδα χωρίς περιορισμό θερμίδων. Στην ομάδα με τα λιγότερα γαλακτοκομικά ήταν περίπου 760 mg την ημέρα.
Η ομάδα με αντικατάσταση θερμίδων ανέφερε επίσης ότι την 8η εβδομάδα κατανάλωνε περίπου 31 g περισσότερου λίπους την ημέρα.
Σε ορισμένες αναλύσεις παρατηρήθηκαν επίσης αυξήσεις στη βιταμίνη D, το μαγνήσιο και το κάλιο. Ωστόσο, οι συνολικές αναλύσεις δεν έδειξαν σταθερές επιδράσεις της διατροφικής παρέμβασης σε αυτά τα θρεπτικά συστατικά.
Τα πιο σαφή διατροφικά ευρήματα ήταν η αυξημένη πρόσληψη ασβεστίου και πρωτεΐνης στις ομάδες που κατανάλωναν περισσότερα πλήρη γαλακτοκομικά.
Η μελέτη δεν αφορούσε μόνο τα γαλακτοκομικά
Υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων: οι συμμετέχοντες δεν άλλαξαν μόνο την κατανάλωση γαλακτοκομικών.
Όλες οι ομάδες έλαβαν διατροφική συμβουλευτική με βάση τον Οδηγό Διατροφής του Καναδά. Έτσι, η παρέμβαση περιλάμβανε ευρύτερες αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες.
Συνολικά, αυξήθηκε η κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης, ενώ γενικά μειώθηκε η κατανάλωση τροφίμων από λευκά και ολικής άλεσης δημητριακά, ζωικής πρωτεΐνης, κρέατος μηρυκαστικών, επεξεργασμένων τροφίμων και γλυκισμάτων ή αρτοσκευασμάτων. Η κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και φυτικής πρωτεΐνης δεν αυξήθηκε σημαντικά.
Οι δύο ομάδες που είχαν περισσότερα γαλακτοκομικά κατανάλωναν κατά μέσο όρο 2,78 και 2,64 μερίδες την ημέρα, αντίστοιχα, ενώ η ομάδα με τα λιγότερα γαλακτοκομικά κατανάλωνε 1,20 μερίδες.
Η συνολική συμμόρφωση με τις διατροφικές οδηγίες ήταν περίπου 80%. Παράλληλα, η αυτοαξιολογούμενη κατανόηση του Οδηγού Διατροφής του Καναδά αυξήθηκε από 3,36 σε 6,83 σε κλίμακα 10 βαθμών. Μέχρι την 12η εβδομάδα, το 77% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι ακολουθούσε τις συστάσεις και το 94% ότι ήταν πρόθυμο να συνεχίσει.
Επομένως, δεν είναι δυνατό να αποδοθούν όλες οι αλλαγές αποκλειστικά στην κατανάλωση γαλακτοκομικών, επειδή ταυτόχρονα άλλαξαν και άλλες διατροφικές συνήθειες.
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Η πανδημία COVID-19 διέκοψε τη στρατολόγηση και περιόρισε τη διάρκεια της μελέτης. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε 50 συμμετέχοντες ανά ομάδα και διάρκεια 24 εβδομάδων. Τελικά, 74 άτομα ολοκλήρωσαν 12 εβδομάδες.
Επομένως, η μελέτη δεν μπορεί να δείξει ποιες θα ήταν οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις των πλήρων γαλακτοκομικών στο βάρος, τη σύσταση του σώματος, τη γλυκόζη ή τα λιπίδια του αίματος. Επιπλέον, δεν μετρήθηκαν τα επίπεδα λιπαρών οξέων που κυκλοφορούν στο αίμα.
ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ;
Μύθος:
Η κατανάλωση πλήρων γαλακτοκομικών αυξάνει αναγκαστικά το βάρος ή τη χοληστερόλη.
Πραγματικότητα:
Σε αυτή τη μελέτη διάρκειας 12 εβδομάδων, η κατανάλωση τριών ημερήσιων μερίδων πλήρων γαλακτοκομικών δεν συνοδεύτηκε από αύξηση του σωματικού λίπους ή της χοληστερόλης. Οι μεταβολές του βάρους ήταν μικρές.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η μελέτη απέδειξε πως τα πλήρη γαλακτοκομικά είναι μακροπρόθεσμα ασφαλή ή ωφέλιμα για την υγεία, ούτε ότι τα αποτελέσματα ισχύουν για όλους τους ανθρώπους.
ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΤΩΡΑ-ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΩ;
Η μελέτη υποστηρίζει:
- Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν ότι, σε υπέρβαρους ή παχύσαρκους ενήλικες ηλικίας 25–60 ετών χωρίς χρόνια καρδιομεταβολική νόσο, τρεις ημερήσιες μερίδες πλήρων γαλακτοκομικών μπορούν να ενταχθούν για 12 εβδομάδες σε ένα διατροφικό πρότυπο βασισμένο στον Οδηγό Διατροφής του Καναδά, χωρίς επιδείνωση των συγκεκριμένων δεικτών που μετρήθηκαν.
- Η μεγαλύτερη κατανάλωση γαλακτοκομικών συνδέθηκε επίσης με αυξημένη πρόσληψη ασβεστίου και πρωτεΐνης.
Η μελέτη δεν υποστηρίζει:
ότι η κατανάλωση πλήρων γαλακτοκομικών βοηθά ειδικά στην απώλεια βάρους ή στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
Συγγραφή: Δήμητρα Ευθυμιοπούλου, Διαιτολόγος–Διατροφολόγος
Η Δήμητρα Ευθυμιοπούλου είναι η συγγραφέας των άρθρων που δημοσιεύονται στο NutritionScienceNews.org. Παρουσιάζει τα ευρήματα της σύγχρονης έρευνας στον τομέα της διατροφής με σαφή, κατανοητό και επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο, με στόχο να καταστήσει τη σύγχρονη επιστημονική γνώση προσιτή στο ευρύ κοινό.
Επιστημονική επιμέλεια: Σπύρος Ευθυμιόπουλος, Καθηγητής Φυσιολογίας και Νευροβιολογίας, Τμήμα Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ο Σπύρος Ευθυμιόπουλος έχει την επιστημονική επιμέλεια των άρθρων, ελέγχοντας την επιστημονική ακρίβεια, την ορθή ερμηνεία των ερευνητικών ευρημάτων και την παρουσίαση των πληροφοριών. Στόχος της επιμέλειας είναι το περιεχόμενο να παραμένει πιστό στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, ενώ παράλληλα να παρουσιάζεται με τρόπο σαφή, κατανοητό και προσιτό στο ευρύ κοινό.
ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ
Το παραπάνω άρθρο είναι το απόσταγμα πρωτότυπης επιστημονικής δημοσίευσης με τα κάτωθι στοιχεία:
Τίτλος
The Effect of Three Daily Servings of Full-Fat Dairy for 12 Weeks on Body Weight, Body Composition, Energy Metabolism, Blood Lipids, and Dietary Intake of Adults with Overweight and Obesity
Συγγραφείς-ερευνητές
Gerald Harvey Anderson, Corrina Zi Chen Zhou, Shirley Vien, Marisa Soo, Shekoufeh Salamat, Maryam Akbarifakhrabadi, Larissa Chomka, Priya Kathirvel, Ferhan Siddiqi, Hrvoje Fabek, Bohdan Luhovyy
Επιστημονικό περιοδικό δημοσίευσης
The Journal of Nutrition 156 (2026) 101373; https://doi.org/10.1016/j.tjnut.2026.101373
Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτο/Ερευνητικό κέντρο
Department of Nutritional Sciences, Temerty Faculty of Medicine, University of Toronto, Toronto, ON, Canada;
Department of Applied Human Nutrition, Mount Saint Vincent University, Halifax, NS, Canada;
Department of Medicine, Dalhousie University, Halifax, NS, Canada
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Το άρθρο συνοψίζει δημοσιευμένη επιστημονική μελέτη, χωρίς ευθύνη της συντακτικής ομάδας του From Science to Nutrition για την εγκυρότητα, τη μεθοδολογία ή τα συμπεράσματά της.
Η δημοσίευση δεν σημαίνει αποδοχή ή υποστήριξη των απόψεων των συγγραφέων ούτε συνιστά σύσταση διατροφικής παρέμβασης. Η χρήση των πληροφοριών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αναγνώστη, ενώ το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί χωρίς προειδοποίηση.
Η αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων ανήκει αποκλειστικά σε αρμόδιους επαγγελματίες υγείας.
