Χρόνος ανάγνωσης: 5 λεπτά
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Αφηγηματική ανασκόπηση εξέτασε αν ο θηλασμός συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο παιδικού υπέρβαρου και παχυσαρκίας και αν η σίτιση, οι ορμόνες του γάλακτος και το βρεφικό εντερικό μικροβίωμα εξηγούν τη σχέση. Σε μελέτες παρατήρησης και μετα-αναλύσεις, ο θηλασμός —ιδίως ο αποκλειστικός και μεγαλύτερης διάρκειας— συνδεόταν γενικά με υγιέστερη ανάπτυξη, βραδύτερη βρεφική αύξηση βάρους και μικρότερο μεταγενέστερο κίνδυνο παχυσαρκίας. Ωστόσο, τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι o θηλασμός προκαλεί αυτά τα αποτελέσματα, επειδή μητρικοί, οικογενειακοί και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν τις επιλογές σίτισης και το παιδικό βάρος. Συμπέρασμα: ο θηλασμός ίσως προστατεύει, αλλά είναι ένας από πολλούς παράγοντες.
ΒΑΣΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
- Η μεγαλύτερη διάρκεια θηλασμού συνδεόταν με μικρότερο κίνδυνο παιδικού υπέρβαρου και παχυσαρκίας.
- Μία μελέτη ανέφερε 38% χαμηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας με θηλασμό 13–25 εβδομάδων και 51% χαμηλότερο πέραν των 26 εβδομάδων.
- Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που παρατίθεται βρήκε μείωση 13% στο υπέρβαρο ή την παχυσαρκία.
- Θηλάζοντα βρέφη εμφάνιζαν βραδύτερη πρώιμη αύξηση βάρους και λιγότερο λίπος από βρέφη με φόρμουλα.
- Πιθανές εξηγήσεις: αυτορρύθμιση της πρόσληψης γάλακτος, βιοδραστικές ορμόνες και επιδράσεις του μικροβιώματος.
- Μελέτες βρήκαν ασθενή ή καμία σχέση μετά από προσαρμογή για μητρικούς και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες.
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Ήταν αφηγηματική ανασκόπηση, όχι νέα κλινική δοκιμή. Οι συγγραφείς αναζήτησαν στις PubMed, Scopus και Web of Science αγγλόφωνες μελέτες σε ανθρώπους, δημοσιευμένες από τον Ιανουάριο 2000 έως τον Μάρτιο 2025. Οι επιλέξιμες έρευνες εξέταζαν διάρκεια, αποκλειστικότητα ή σύσταση θηλασμού σε σχέση με ανάπτυξη, μεταβολικές, ορμονικές ή μικροβιωματικές εκβάσεις σε βρέφη, παιδιά ή εφήβους.
ΤΙ ΒΡΗΚΑΝ-ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΑΝ ΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ
Η διάρκεια θηλασμού έδειξε τη σαφέστερη σχέση
Σε μελέτες πληθυσμών και μετα-αναλύσεις, παιδιά που θήλασαν περισσότερο συχνά είχαν χαμηλότερα ποσοστά υπέρβαρου ή παχυσαρκίας από όσα θήλασαν λίγο ή καθόλου. Μία μελέτη συνέδεσε θηλασμό 13–25 εβδομάδων με 38% χαμηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας, που έφτανε το 51% πέραν των 26 εβδομάδων. Παρατιθέμενη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση ανέφερε μείωση 13% στο υπέρβαρο ή την παχυσαρκία. Δεδομένα από τις ΗΠΑ για 3,211 παιδιά ηλικίας 2 έως κάτω των 7 ετών έδειξαν επίσης χαμηλότερες πιθανότητες παχυσαρκίας σε ορισμένες υποομάδες μετά από θηλασμό έως έξι μήνες. Το μοτίβο δεν ήταν καθολικό: ορισμένες μελέτες βρήκαν μικρή ή καμία σχέση αφού συνυπολόγισαν μητρική εκπαίδευση, κάπνισμα, δείκτη μάζας σώματος και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση, όχι ότι ο θηλασμός προλαμβάνει άμεσα την παχυσαρκία.
Ο θηλασμός μπορεί να καθορίζει τη σίτιση και την πρώιμη ανάπτυξη
Ο θηλασμός μπορεί να βοηθά τα βρέφη να ανταποκρίνονται σε πείνα και κορεσμό. Επειδή η ακριβής ποσότητα στο στήθος δεν είναι ορατή, η σίτιση ίσως καθοδηγείται περισσότερο από το βρέφος, περιορίζοντας την υπερσίτιση. Τα θηλάζοντα βρέφη τείνουν να τρέφονται συχνότερα και να ελέγχουν την ποσότητα, ενώ το μπιμπερό μπορεί να αυξάνει τον γονεϊκό έλεγχο ποσότητας και χρόνου. Η ανασκόπηση αναφέρει ότι τα θηλάζοντα βρέφη συχνά παίρνουν βάρος πιο αργά μετά τους πρώτους μήνες, ενώ τα βρέφη με φόρμουλα μπορεί αργότερα να αυξάνουν περισσότερο. Η βραδύτερη ανάπτυξη ίσως σημαίνει βραδύτερη συσσώρευση λίπους. Ωστόσο, οι διαφορές δεν διαχωρίζονται πλήρως από τον οικογενειακό τρόπο ζωής, το μητρικό βάρος, την αύξηση βάρους στην εγκυμοσύνη, τη σωματική δραστηριότητα και τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, που επηρεάζουν την παιδική ανάπτυξη.
Το μητρικό γάλα περιέχει μεταβολικά σήματα
Το μητρικό γάλα περιέχει ορμόνες και μόρια σηματοδότησης που ίσως επηρεάζουν όρεξη, ευαισθησία στην ινσουλίνη και αποθήκευση λίπους. Η λεπτίνη συμμετέχει στον κορεσμό και την ενεργειακή δαπάνη, ενώ η αδιπονεκτίνη υποστηρίζει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και τη χρήση λιπαρών οξέων για ενέργεια. Ορισμένες μελέτες συνέδεσαν υψηλότερη αδιπονεκτίνη στο γάλα με χαμηλότερους δείκτες βάρους-ηλικίας και βάρους-μήκους σε βρέφη. Η ανασκόπηση εξετάζει επίσης την επίδραση γκρελίνης, ινσουλίνης, ινσουλινοειδών αυξητικών παραγόντων και μελατονίνης, αλλά τα μακροπρόθεσμα στοιχεία για την παχυσαρκία είναι λιγότερο συνεπή. Οι ουσίες αυτές ίσως συμβάλλουν στον «μεταβολικό προγραμματισμό»: η πρώιμη διατροφή μπορεί να επηρεάζει τη μελλοντική ενεργειακή ρύθμιση. Πολλά μηχανιστικά στοιχεία είναι έμμεσα και ορισμένα προέρχονται από ζωικές μελέτες, άρα οι οδοί παραμένουν πιθανές εξηγήσεις, όχι τεκμηριωμένες αιτίες στα παιδιά.
Το μικροβίωμα του εντέρου αποτελεί πιθανή οδό ρύθμισης του βάρους μέσω του θηλασμού
Οι ολιγοσακχαρίτες του μητρικού γάλακτος είναι σύνθετα σάκχαρα που τα βρέφη δεν πέπτουν πλήρως. Φτάνουν στο έντερο και τροφοδοτούν βακτήρια, κυρίως Bifidobacterium. Η ανασκόπηση συνδέει το μικροβιακό μοτίβο με ισχυρότερο εντερικό φραγμό, λιγότερη φλεγμονή και παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου, που μπορεί να επηρεάζουν ορμόνες όρεξης, ευαισθησία στην ινσουλίνη και ανοσορρύθμιση. Το μητρικό γάλα παρέχει επίσης ανοσολογικούς παράγοντες και μικροοργανισμούς που διαμορφώνουν τον πρώιμο αποικισμό του εντέρου. Ορισμένες μελέτες βρήκαν ότι παιδιά με φυσιολογικό βάρος είχαν περισσότερα Bifidobacteria στη βρεφική ηλικία, ενώ όσα αργότερα έγιναν υπέρβαρα είχαν περισσότερο Staphylococcus aureus. Αυτό υποστηρίζει πιθανή σύνδεση με το μικροβίωμα, αλλά δεν αποδεικνύει ότι συγκεκριμένα βακτήρια προκάλεσαν τις μεταγενέστερες διαφορές βάρους.
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Τα περισσότερα στοιχεία ήταν παρατηρησιακά, άρα δεν τεκμηριώνεται αιτιότητα. Οι μελέτες διέφεραν στον ορισμό του θηλασμού, τη μέτρηση της παχυσαρκίας και την παρακολούθηση. Ο μητρικός δείκτης μάζας σώματος, η εκπαίδευση, το κάπνισμα, οι συμπεριφορές υγείας και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες ίσως δεν ελέγχθηκαν πλήρως. Οι περισσότερες ήταν από χώρες υψηλού εισοδήματος και η ανασκόπηση ίσως δεν εντόπισε κάθε επιλέξιμη μελέτη.
ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ;
Μύθος:
Ο θηλασμός αποκλείει την εμφάνιση παχυσαρκίας στο παιδί.
Πραγματικότητα:
Η ανασκόπηση βρήκε γενικά προστατευτική σχέση, ιδίως με παρατεταμένο αποκλειστικό θηλασμό, όμως η παχυσαρκία έχει πολλές αιτίες. Ο θηλασμός είναι πρώιμος παράγοντας και τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι μόνος του την προλαμβάνει. Τα αποτελέσματα διαφέρουν ανά παιδί.
ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΤΩΡΑ-ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΩ;
Υποστηρίζεται από στοιχεία:
- Ο θηλασμός, ιδίως όταν είναι αποκλειστικός και παρατεταμένος, συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο παιδικής παχυσαρκίας.
- Η υποστήριξη θηλασμού δικαιολογείται στο πλαίσιο ευρύτερων στρατηγικών υγείας από νωρίς.
Δεν υποστηρίζεται από στοιχεία:
- Ο θηλασμός ως εγγύηση έναντι της παχυσαρκίας.
- Το βρεφικό γάλα οδηγεί σε υπέρβαρο.
- Να χρησιμοποιείται ο θηλασμός για πρόβλεψη μελλοντικού βάρους ή συνταγογράφηση συγκεκριμένης θεραπείας σε ένα παιδί.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
Συγγραφή: Δήμητρα Ευθυμιοπούλου, Διαιτολόγος–Διατροφολόγος
Η Δήμητρα Ευθυμιοπούλου είναι η συγγραφέας των άρθρων που δημοσιεύονται στο NutritionScienceNews.org. Παρουσιάζει τα ευρήματα της σύγχρονης έρευνας στον τομέα της διατροφής με σαφή, κατανοητό και επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο, με στόχο να καταστήσει τη σύγχρονη επιστημονική γνώση προσιτή στο ευρύ κοινό.
Επιστημονική επιμέλεια: Σπύρος Ευθυμιόπουλος, Καθηγητής Φυσιολογίας και Νευροβιολογίας, Τμήμα Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ο Σπύρος Ευθυμιόπουλος έχει την επιστημονική επιμέλεια των άρθρων, ελέγχοντας την επιστημονική ακρίβεια, την ορθή ερμηνεία των ερευνητικών ευρημάτων και την παρουσίαση των πληροφοριών. Στόχος της επιμέλειας είναι το περιεχόμενο να παραμένει πιστό στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, ενώ παράλληλα να παρουσιάζεται με τρόπο σαφή, κατανοητό και προσιτό στο ευρύ κοινό.
ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ
Το παραπάνω άρθρο είναι το απόσταγμα πρωτότυπης επιστημονικής δημοσίευσης με τα κάτωθι στοιχεία:
Τίτλος
Breastfeeding and prevention of childhood obesity: a narrative review of behavioral, hormonal, and microbiome programming
Συγγραφείς-ερευνητές
Noor Abu Dheir, Hadia Radwan, Haydar Hasan, Dimitrios Papandreou, Falak Zeb, Dana N. Abdelrahim, May Aly Abdelaziz, Nagham Nihad Abdoh, Maysm N. Mohamad, Ayesha S. Al Dhaheri, Lily Stojanovska and Leila Cheikh Ismail
Επιστημονικό περιοδικό δημοσίευσης
Front. Nutr. 13:1800487.
https://doi.org/10.3389/fnut.2026.1800487
Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτο/Ερευνητικό κέντρο
Department of Clinical Nutrition and Dietetics, College of Health Sciences, University of Sharjah,
Sharjah, United Arab Emirates,
Department of Nutrition and Health, College of Medicine and Health Sciences, United Arab Emirates University, Al Ain, United Arab Emirates,
Institute for Health and Sport, Victoria University, Melbourne, VIC, Australia,
Nuffield Department of Women’s & Reproductive Health, University of Oxford, Oxford, United Kingdom
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Το άρθρο συνοψίζει δημοσιευμένη επιστημονική μελέτη, χωρίς ευθύνη της συντακτικής ομάδας του From Science to Nutrition για την εγκυρότητα, τη μεθοδολογία ή τα συμπεράσματά της.
Η δημοσίευση δεν σημαίνει αποδοχή ή υποστήριξη των απόψεων των συγγραφέων ούτε συνιστά σύσταση διατροφικής παρέμβασης. Η χρήση των πληροφοριών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αναγνώστη, ενώ το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιηθεί ή να αποσυρθεί χωρίς προειδοποίηση.
Η αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων ανήκει αποκλειστικά σε αρμόδιους επαγγελματίες υγείας.
